Kabataş metrosu inşaatında tarihe ışık tutacak kalıntılar: Antik liman olabilir

11.04.2021

1 Kişi Okumuş

0 Yorum

Kabataş-Beşiktaş-Mecidiyeköy- Mahmutbey metro çizgisinin Kabataş istasyonu olacak alanda, İstanbul Arkeoloji Müzeleri tarafından bir yıldır arkeolojik hafriyatlar yapılıyor.

Hafriyatlar sırasında yüzeyin çabucak 1 metre altında, kalıntılar ortaya çıkmaya başladı. 19.Yüzyılın sonlarında yapılan, Avrupa’nın birinci konserve fabrikası kalıntılarının bulunduğu alanda, bir de podima döşemeli mozaiklere rastlandı.

Deniz düzeyinin 4 metre altında ise M.Ö 6. yüzyıla ilişkin klasik devir küçük buluntular ortaya çıkarıldı. Çalışmaların devamında ise arkeologlar, daha derinde antik liman dolgusuna rastlamayı öngörüyor.

Bir yıldır süren Arkeolojik hafriyatlarda nasıl kalıntılara rastladıklarını anlatan Arkeolog Mehmet Ali Polat, “Burası, Kabataş-Beşiktaş-Mecidiyeköy- Mahmutbey metro sınırının Kabataş istasyon alanı. Burada İstanbul Arkeoloji Müzeleri olarak gerçekleştirilen bir çalışma var.

İstanbul Arkeoloji Müzeleri, yıl içinde İstanbul genelinde yaklaşık 250 hafriyat çalışması gerçekleştirmekte. Bunların bir kısmı inşaat hafriyatları, altyapı çalışmaları. Bir kısmı ise büyük projeler.

Yani metro, Marmaray üzere projelerin hafriyatları. Burası da metro sınırının bir istasyon alanı. Hafriyat çalışmalarına başlanmadan evvel, heyet kararları gereği İstanbul Arkeoloji Müzeleri tarafından bir çalışma yapılması istenildi.

Üç sene evvel, çabucak ardımızda gördüğünüz bir şaft hafriyatı gerçekleştirildi. Bu şaft hafriyatı yapıldıktan sonra istasyonun genişletilmesi gerektiği düşünüldüğünden çalışmalar, alanın büyütülmesiyle devamı etti. Çabucak denizin dibindeyiz. Yüzeyden itibaren, yaklaşık 1 metre sonra kalıntılar gelmeye başladı.

Burada, çabucak ardımda temellerini gördüğünüz yapı bin 800’lü yılların yani 19. yüzyılın sonunda, 1891’de yapılmış, Avrupa’nın birinci konserve fabrikasına ilişkin temeller var. İsmi Ermys Konserve Fabrikası.

Çoğunlukla domates ve bezelye yaptığı tarihî kayıtlardan görünüyor. Avrupa’nın birinci konserve fabrikası bu. İkinci fabrikayı ise birebir firma, Ayvansaray’a açıyor. Biz o konserve fabrikasının taş temellerini bulduk. Fabrika aslında taş üzeri ahşap ve kırma çatılı, makas çatıyla yapılmış. Doğal vakitle yıkıldığı için, yalnızca yüzey altında kalan temelleri günümüze kadar ulaşmış durumda dedi.

Fabrikanın çabucak yanında daha eski yıllara ilişkin podima mozaik döşemesine rastladıklarını tabir eden Polat, “Konserve fabrikasının çabucak yanında genişçe bir avlu var. Bu bin 800’lü yıllar yani fabrikadan biraz daha öncesine tarihlendirilen podima mozaik döşemeli bir avlu.

Podima mozaiklerinin çabucak ortasında da bir süs havuzu var. Yani bir toplumsal alan ortaya çıkartıldı. Bunun yanında, yeniden 1700’lü yılların sonu, 1800’lü yılların başlarına ilişkin temel kalıntıları var. Bu kalıntıların belgelenme çalışmaları devam ediyor.

Belgeleme çalışmaları ve hafriyat çalışmaları bittikten sonra ilgili şuraya, çıkan bulguların tamamı sunulacak. Konseyden gelecek karar sonucunda de buradaki çalışmaların akıbeti aşikâr olacak. Yani bunların kalındırılıp kaldırılmayacağı, taşınıp taşınmayacağı, derine inip inilmeyeceği… sözlerini kullandı.

Deniz düzeyinin 4 metre altında, M.Ö 6. yüzyıla ilişkin klasik devir küçük buluntulara da rastladıklarını anlatan Mehmet Ali Polat, bu buluntuların İstanbul Arkeoloji müzelerine götürüldüğünü söz etti.

Polat, “Başlangıçta bahsetmiştim, biz birinci şaftla hafriyata başladık. Orada 25-30 metre kadar derine inildi. Aslında aşağıda metro çalışmaları devam ediyor. Oradaki bulgularımıza bakarsak bu kalıntılardan sonra, deniz düzeyinden çabucak sonra eski bir liman dolgusu ile karşı karşıya geleceğiz.

Orada elde ettiğimiz en eski data ise, M.Ö 6’ncı yüzyıla ilişkin, bizim Yunan periyodu dediğimiz periyoda ilişkin küçük çanak-çömlekler, küçük buluntular mevcut. Büyük ihtimal burada derine indiğimiz var M.Ö 5-6’ncı yüzyıla, Roma periyoduna ilişkin buluntularla karşı karşıya geleceğiz diye konuştu.

Bu kalıntıların tarihî ve arkeolojik açıdan ne mana söz ettiği ile ilgili ise Polat, “M.Ö 5-6’ncı yüzyılda, boğaz çizgisinde, arkeolojik kazılarla kanıtlanmış bir yerleşim alanı mevcut değil. O yüzden burada bulmuş olduğumuz kalıntılar, boğaz çizgisi arkeolojisi için çok kıymetli.

Tıpkı tip bulgular çabucak biraz ileride, Beşiktaş metro hafriyatında da mevcut. Ancak burada gördüğümüz, bu bulguların çıkması, burada küçük bir koyun olabileceğini, antik bir liman olabileceğini düşündürüyor.

Zati topografyaya da baktığımız vakit da, buranın küçük bir koy olduğu ve dolduğu Osmanlı periyoduna de tarihî kayıtlardan anlaşılıyor. Büyük bir ihtimalle derine indiğimiz vakit burada küçük bir antik liman dolgusu ile karşı karşıya geleceğiz dedi.

Kazıdaki titiz çalışmaların nasıl ilerlediğini anlatan Polat, kalıntıların akıbetine ilgili konseyin karar vereceğinin altını çizerek, “Burada bütün alan 5’e 5 karelajlara bölünüyor. Her birine bir numara veriliyor. Buralarda çıkan buluntulara kasalara konduğu vakit etiketine de hangi karelaja ilişkin olduğu yazılıyor.

Ve bunlar atölye kısmına çıkartılıyor, burada yıkanıyor ve tasnif ediliyor. Etütlük yahut envanterlik olarak ayrılıyor. Bunların belgelenmesinin akabinde, İstanbul Arkeoloji Müzeleri’ne götürülüyor.

Çok yüzeyde bu buluntular. Esasen hayli da tahrip olmuş. Daha evvelki şaft hafriyatında da çıkan buluntular kesilip kaldırılmıştı. Büyük ihtimalle bunların kaldırılması ve hafriyatın devam etmesi lazım. Zira kot olarak çok aşağı inmemiz gerekiyor. Bu biçimde inmenin mümkünatı yok ancak natürel buna karar verecek olan, ilgili konseydir sözlerini kullandı.

İlgili Terimler : , , , ,

YORUMLAR

İsminiz

 

E-Posta Adresiniz

Yorumunuz