Bu sinagogun başına bir sürü talihsizlik geldi: Harap halde

10.04.2021

0 Kişi Okumuş

0 Yorum

Birinci olarak, 15’inci yüzyılın ikinci yarısında inşa edildiği bilinen yapı, Makedonya’nın Kastoria kasabasından göç eden Museviler tarafından yapıldı. Fakat bölgede yaşayanlar, 1930’lu yıllarda taşınınca, Sinagog kendi haline bırakıldı. 1987 yılında ‘Korunması Gerekli Kültür Varlığı’ olarak tescil edilen Sinagog, 1992 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü’nden kiraya verildi. Kiracılar ise sinagogu, bulunduğu alanı otopark yapmak için iş makineleriyle yıktı. Geriye ise duvarlar ile tarihi kapı kaldı. Sinagogdan geriye kalan tarihi kapı da, geçtiğimiz haftalarda kimliği meçhul kişi ya da bireyler tarafından ateşe verild

Rehber ve Muharrir Mois Gabay, şunları söyledi: “Makedonya’nın Kastoria kentinden devrin din alımı Matatya Tamar öncülüğünde bu bölgeye yerleşen ve Fatih periyodundan beri burada yaşayan Yahudi toplumun değerli bir mirasıydı bu sinagog. Burası, bilhassa bulunduğumuz bölge, Tekfur Sarayı Bölgesi olarak geçer. Balat civarında yaşayan Musevilerin uzun devir en varlıklı bölümünün de yaşadığı bölge. Mesela Palti’lerin ailesinden bahsedilir. Hoş görüntüsüyle, görkemli konutlarıyla, görkemli Yahudi hayatıyla geçmişin o hoş atmosferini bizlere yansıtıyordu. Birçok talihsizlikler geldi sinagogun başına. Öncelikle sinagogun 1930’lu yıllarda değerli bir onarım geçirdiğini, hatta o devir sinagoga elektriğin sıkıntı kurallar altında 1937’de getirdiğini biliyoruz. 1970’lere kadar aslında burada o Yahudi ömrü bir biçimde devam ediyor. Alışılmış, bildiğimiz olaylar sonucunda buradaki cemaat daha çok Galata bölgesine, daha yeni semtlere hakikat gitti. Gitmesiyle birlikte yavaş yavaş, Sinagogun cemaati vakit içerisinde yok olmaya başlayacak.”

Yapının Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne devredilmesinin akabinde, 1992’de kiralandığını ve otopark olarak kullanılmak istendiğini anlatan Gabay, şöyle devam etti: “Maalesef vakıflara geçtikten sonra, vakıflardan 1992 yılında burayı bir otopark olarak kullanmak üzere kiralayan şahıslar, buradaki ahalinin itirazına karşın bir sabah buraya buldozerlerle girecekler ve buranın yalnızca dört duvarını bırakacaklar. Ve maalesef içi büsbütün yok edilecek. Son periyotta Vakıflar yeni bir proje başlatmıştı. Sanıyorum burası kültürel manada değerlendirilmeye çalışılıyordu. Maalesef buraya ısınma gayesiyle girdiği söylenen birtakım gençler, gece vakti ateş yakıyor, akabinde alev alıyor kapı. Dostlarımız talih yapıtı bunu görüyor. Evvel kendi imkanlarıyla gelip, yangına müdahale etmeye çalışıyor, akabinde da itfaiye gelip yangını söndürüyor. Esasen kapının üzerindeki yangın nedeniyle oluşan izleri rahatlıkla görebiliyoruz. Dikkat ederseniz 5653 tarihi yazmakta. İbrani takvimine nazaran aslında tekrardan inşa edildiği 1893 yılına bizleri götürmekte.”

Vakıflar İstanbul 1. Bölge Müdürlüğü tarafından restore edilecek Sinagogun hazırlanan projeleri, çalışmaların başlayabilmesi için müdafaa şurasından gelecek onayı bekliyor. Buradaki çalışmalar bittiğinde ise Sinagogun, kültür merkezi olarak kullanılması planlanıyor. Vakıflar İstanbul 1. Bölge Müdürlüğü ise çalışmalar ile ilgili şu bilgileri verdi: “Yaklaşık bin 100 metre kare yüzölçümüne sahip bir parsel üzerinde sinagog ile eklenti yapıları bulunmaktaydı. Sinagogun sadece avlu duvarları sağlam olarak günümüze ulaşmıştır. Sinagogun tekrar ayağa kaldırılması için Vakıflar İstanbul 1. Bölge Müdürlüğü tarafından 2019 yılında bir çalışma başlatılmıştır. Bu çalışma, araştırma hafriyatı, hafriyat rölövesi, rölöve, restitüsyon, onarım, rekonstrüksiyon, elektrik ve makine tesisat projeleri ile statik ve taban etüt raporunu içerecek halde kapsamlı olup, bunların tamamına yakınında sona gelinmiştir. Rölöveler, Muhafaza Kurulunca onaylanmıştır. Restitüsyon ve onarım projesi de çizilerek, Müdafaa Konseyi’ne gönderilmiş, kıymetlendirme beklenmektedir. Hafriyat çalışmaları sırasında avluda 2 adet yapıya ilişkin temel duvarları ortaya çıkarılmış ve bunların belgeleme işi yapılmıştır. Eski haritalar, fotoğraflar ve dokümanlar yardımıyla üç yapıya ilişkin oturum alanları, mimari özellikleri tespit edilmiş ve bu kapsamda projeye taraf verilmiştir. Kasturya Sinagogu merkezi planlı olup, mihrap (ehal) ve teva kısmı (sinagogun ortasındaki yükseltilmiş kısım) ile özellikli bir sinagog olarak bilinmektedir”

YORUMLAR

İsminiz

 

E-Posta Adresiniz

Yorumunuz